Odznaka pamiątkowa jednostki wojskowej – odznaka wykonana różnorodną techniką w metalu przeznaczona do noszenia na kieszeni kurtki mundurowej.
Geneza odznaki pamiątkowej Początków polskich odznak wojskowych można doszukiwać się w Armii Królestwa Polskiego. Rozkazem Wielkiego Księcia Konstantego z 7 stycznia 1826 wprowadzono na mundury wojskowe „Cyfrę Cesarza i króla Aleksandra I”. Cyfrę nosili żołnierze pułku grenadierów i szwadronu pułku strzelców konnych gwardii początkowo na naramiennikach i szlifach, a od 13 września 1837 po lewej stronie munduru żołnierskiego jako odznakę honorową. W końcu XIX wieku odznaki rozpowszechniono prawie we wszystkich oddziałach wojskowych. Obok oficjalnych funkcjonowały też niezatwierdzone przez władze wojskowe. W zasadzie odznaki te nosili oficerowie. Dopiero od 1909 w armii carskiej zezwolono na nadawanie odznak pamiątkowych także podoficerom i szeregowym. Zwyczaj nadawania odznak pamiątkowych upowszechnił się także w polskich formacjach wojskowych okresu Wielkiej Wojny.