thumb|Iwan Gonta thumb|Maksym Żeleźniak thumb|Ksawery Branicki thumb|Michaił Kreczetnikow thumb|Wzniesiony w 2015 roku pomnik Iwana Gonty i Maksyma Żeleźniaka w Humaniu Koliszczyzna lub koliwszczyzna (ukr. Коліївщина) – powstanie chłopskie pod przywództwem Maksyma Żeleźniaka i Iwana Gonty skierowane głównie przeciw szlachcie polskiej oraz ludności żydowskiej i duchowieństwu. Trwało od czerwca do lipca 1768 na Ukrainie Prawobrzeżnej i przejawiało się masowymi morderstwami Polaków, Żydów i duchowieństwa rzymskokatolickiego i unickiegoKazimierz Karolczak, Franciszek Leśniak, Wielka Historia Polski, Kraków 1998, s. 111., z których to pogromów największe rozmiary osiągnęła rzeź humańska. Powstanie stłumione zostało przez wojska rosyjskie i polskie. Liczbę ofiar koliszczyzny szacuje się od 100 000 do 200 000 zamordowanych.