Zachowywali przy tym świadomość wspólnego przodka i wspólnoty terytorialnej.
Dopiero w XIV w., kiedy kolejne księstwa podporządkowywały się Koronie Czeskiej, toponim Śląsk zaczął być stosowany w odniesieniu do terenów dzisiejszego Górnego i Dolnego Śląska. Termin Górny Śląsk pojawił się po raz pierwszy w źródłach w 1478R. Fukala, Slezsko. Neznáma země Koruny česke. Knížecí a stavovské Slezsko do roku 1740, České Budějovice 2007, s. 24–25. w kontekście godności Jana Bielika z Kornic, który został mianowany starostą Górnego Śląska przez króla Macieja Korwina. Nazwa ta, urobiona zapewne w kancelarii króla, stosunkowo łatwo przedostawała się do świadomości społecznej. Zaczęto więc stosować rozróżnienie na Dolny Śląsk (dawny Śląsk) oraz Górny Śląsk (dawna ziemia opolska, Opolskie), które szerzej rozpowszechniało się w XVI w. W późnym średniowieczu miejscowa ludność mówiła głównie dialektem języka polskiego, wpływy czeskie w mowie były obecne na południu regionu, natomiast ludność w miastach, zwłaszcza tych rezydencjonalnych, była niemieckojęzyczna. Istniało ponadto kilka niemieckich wysp językowych. Bartłomiej Stein w XVI w. ukuł nazwę Polonica Silesia (Polski Śląsk), biorąc pod uwagę polskojęzyczność regionu górnośląskiego w odróżnieniu do regionu dolnośląskiego.