Język może nagle stać się nieatrakcyjny dla głęboko monotropowego niemowlęcia.”
W ujęciu monotropizmu trudności teorii umysłu obserwowane u osób autystycznych nie są „deficytem podstawowym”, ale raczej wynikają z wymagań związanych z uwagą interakcji społecznych. Jak ujmuje to socjolog autystyczny Damian Milton, „rozpoznawanie innych może mieć miejsce tylko wtedy, gdy jest powiązane z realizacją interesów osoby autystycznej, w przeciwnym razie istnienie innych może w ogóle nie zostać zarejestrowane. Koncentracja monotropowa prowadzi do fragmentarycznego obrazu świata, a z takiego punktu widzenia niezwykle trudno jest zrozumieć interakcje społeczne, co prowadzi do potencjalnie zarówno pozornych, jak i rzeczywistych trudności «teorii umysłu»”.
Osoby monotropowe mają problem z przetwarzaniem wielu rzeczy naraz, szczególnie jeśli chodzi o wielozadaniowość podczas słuchania. Niektórzy mają problemy z robieniem notatek w klasie podczas słuchania nauczyciela i mogą mieć trudności z równoczesnym odczytywaniem twarzy danej osoby i zrozumieniem tego, co mówią. Powszechną tendencją jest unikanie przez jednostki złożonych środowisk sensorycznych z powodu tej nadwrażliwości.