ilén, pikól, gúštir, čuvék, răbóta, wypadanie samogłosek w wyniku ich redukcji i tym samym silna zmiana struktury słów, np. răbót-ta, žén-ta, níf-ta, dét-to < rabota-ta, žena-ta, niva-ta, dete-to, wyraźnie nawiązująca do dialektów wschodniobułgarskich palatalizacja spółgłosek przed samogłoskami przednimi, także w wygłosie, np. ťénka, z’éli, pắnť, z’énť < psł. *tьnъka, *zelьje, *pǫtь, *zętь, rozwój grupy čr- w čer- lub čar-, np. č́érna, č́arvó.
Morfologia gwar południowomacedońskich różni się od gwar centralnych i wschodnich wieloma cechami powstałymi na skutek oddziaływań z językiem arumuńskim i nowogreckim. Należą do nich formy typu imam dojdeno i sum dojden, a także częściowe przemieszanie rodzaju męskiego i nijakiego . Oprócz tego charakterystyczne jest: stosowanie przyimka na z rzeczownikami ożywionymi w przypadkach zależnych, np. gu vidé na dét-to, jednopostaciowy rodzajnik typu -o/-ot/-ăt, -ta, -to, partykuła futuralna, która na ogół brzmi za.
Leksyka gwar południowomacedońskich zawiera liczne grecyzmy i turcyzmy, ale zachowane są liczne słowa pochodzenia słowiańskiego, niespotykane już w innych gwarach macedońskich.