thumb|Martwy szczur na obrazie Paula Nasha Egzystencja (1917) thumb|Ścisk i trudność w zachowaniu higieny sprzyjały rozprzestrzenianiu się szczurów okopowych (1914/1918) Szczury okopowe – gryzonie przebywające razem z żołnierzami w schronach i okopach w czasie I wojny światowej.
Jednym z najbardziej rozpowszechnionych problemów, z jakimi borykało się wielu żołnierzy państw ententy i centralnych w Europie podczas I wojny światowej, była obfitość szczurów i myszy, z którymi musieli żyć. Duża liczba żołnierzy, zarówno żywych, jak i martwych, przebywających w schronach i okopach na froncie zachodnim i związane z tym ogromne ilości śmieci i gnijące środowisko w połączeniu z nieprzestrzeganiem higieny osobistej, doprowadziły do tego, że wszelkiego rodzaju gryzonie, w tym przede wszystkim występujące najliczniej szczury wędrowne i śniade, stały się powszechnym zjawiskiem okopowego życia.
Żywność i odpady wytwarzane przez żołnierzy przyciągały szczury, które były w stanie szybko się rozmnażać i przebywać wszędzie tam gdzie byli wojskowi. Szacunkowe dane pokazują, że w okopach było więcej szczurów niż żołnierzy, a dodatkowo niektóre gryzonie mogły być wielkości kotów.