W 1869–1870 w Królestwie Polskim wprowadzono reformę miejską, degradująca 336 niewielkich miast na terenie Królestwa Polskiego do statusu osad. Tarnogród, jako jedno z największych miast Królestwa Polskiego, nie miał podlegać tej reformie, jednak na życzenie mieszczan (w celu płacenia niższych podatków) został również pozbawiony praw miejskichMaria Nietyksza: Rozwój miast i aglomeracji miejsko-przemysłowych w Królestwie Polskim, 1865-1914. Warszawa: PWN, 1986, s. 358-359.. W ustnych przekazach figuruje jednak teza, że Tarnogród został zdegradowany za karę za udział w powstaniu styczniowym, a burmistrza porąbano szablami i utopiono w studni na rynkuGenowefa Zając (2008). Tarnogrodzki ratusz. Kwartalnik Tarnogrodzki 36, s.3..
Miasto utraciło prawa miejskie 19 maja 1870 roku, a utworzoną w ten sposób osadę przekształcono administracyjnie w gminę Tarnogród, obejmującą wówczas tylko sam Tarnogród z przedmieściamiPostanowienie z 15 (27) maja 1870, ogłoszone 19 (31) maja 1870 (Dziennik Praw, rok 1870, tom 70, nr 241, s. 159).. Spośród 48 miast Lubelszczyzny, które utraciły prawa miejskie, Tarnogród stał się jej największą osadą z przeszło 5 tysiącami mieszkańców. Utrata statusu miasta postawiła koniec planom odbudowy ratusza.