thumb|upright=1.5|Mapa planowanej ekspansji Wielkiej Rzeszy Niemieckiej w ramach Generalnego Planu Wschód Lebensraum (z niem. przestrzeń życiowa) – niemieckie określenie wyrażające przekonanie, że Niemcom brakuje niezbędnej do życia przestrzeni, co miało usprawiedliwiać ekspansję terytorialną. Pojęcie stało się jednym z głównych haseł narodowego socjalizmu i uzasadnieniem polityki podboju oraz polityki rasowej na wschodzie Europy. Twórcą pojęcia był geograf Friedrich Ratzel, a jego późniejsza nazistowska reinterpretacja opierała się głównie na ujęciu szwedzkiego politologa Rudolfa Kjelléna.
Doktryna łączyła koncepcje rasistowskieJ. Tyszkiewicz, E. Czapiewski, Historia powszechna. Wiek XX, Warszawa 2010, s. 453: „Tereny Europy Środkowo-Wschodniej, zamieszkiwane przez Słowian, zamierzano wykorzystać do stworzenia przestrzeni życiowej (Lebensraum) dla »rasy panów« – Niemców”., nacjonalistyczne i szowinistyczne, a jej korzenie sięgają niemieckiej myśli geograficznej i imperialnej XIX wieku.