thumb|250px|Zaścianek Puńki na Litwie Zaścianek – wieś lub część wsi zamieszkana przez ubogą szlachtę, nieposiadającą chłopów i własnoręcznie uprawiającą swoją ziemię.
Historia
Zaścianki powstawały zwykle przez rozrastanie się jednej rodziny i rozdrabnianie majątku protoplasty.
Szlachta zaściankowa zachowywała odrębność prawną i kulturową, przywileje sądowe, polityczne i ekonomiczne. Izolowała się od otoczenia chłopskiego (bardzo rzadkie były małżeństwa „mieszane”). Wyróżniał ją patriotyzm, religijność, wielkie przywiązanie do tradycji rycerskich i do ziemi. Niektóre z takich wiosek do dziś zachowały w nazwie przymiotnik „Szlachecka (-ckie)”, np. Brzeźno Szlacheckie.
Zaścianki najliczniej występowały na Mazowszu, Podlasiu, w ziemi łukowskiejBogdan Snoch: Terminy i pojęcia historyczne. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1990, s. 171, ., również na Podolu. Na początku XVI stulecia rozpowszechniły się na Rusi Czerwonej, a po zawarciu unii lubelskiej – na ziemiach Wielkiego Księstwa Litewskiego (Wileńszczyźnie, Nowogródczyźnie i na Ukrainie) (zob. Puciłki), sięgając daleko poza Berezynę (zob. Smolarnia) i Dniepr, oraz na Pomorzu.