Niewola. Rapsod – poemat Cypriana Kamila Norwida z 1849 roku, którego tematem jest wolność i niewola. Utwór stanowi drugą część Pieśni społecznej.
Poemat filozoficzno-społeczno-polityczny, będący refleksem rzymskich rozmów i przemyśleń poety z 1848 roku. Norwid stawia w nim trzy pytania: czym jest niewola? Skąd pochodzi? I jak daleko Polacy znajdują się na drodze ku wolności? Poemat powstał pod koniec 1849 roku. Został wydrukowany w Lipsku w 1864 roku wraz z poematem Fulminant.
Okoliczności powstania utworu Niewola stanowi wierne odbicie dyskusji i refleksji poety z pobytu w Rzymie w 1848 roku. Jest też polemiczną odpowiedzią na Mickiewiczowski Skład zasad z marca 1848. Powstała w 1849 roku już po ukończeniu Pieśni społecznej i Zwolona. Autor uważał Niewolę za drugi poszyt Pieśni społecznej. Norwid sporządził co najmniej dwa teksty rękopiśmienne. Jeden, zatytułowany Trzy pytania, trafił w kwietniu 1850 do księdza Hieronima Kajsiewicza, od niego w czerwcu do Jana Koźmiana, który prawie natychmiast oddał go Teofilowi Lenartowiczowi. Drugi, zatytułowany Niewola, został przekazany Henrykowi Prendowskiemu, który w 1863, za pośrednictwem Edwarda Łubieńskiego, przekazał go firmie F. A. Brockhaus w Lipsku i pokrył koszt druku. Pierwszy rękopis zaginął w nieznanych okolicznościach.