Dzieje Patkula W tle, na podstawie rozmów toczonych przez bohaterów powieści autor odsłania historię życia Patkula. Urodził się w 1660 w szwedzkim więzieniu, na które został skazany jego ojciec za poddanie twierdzy Wolmar Polakom, a w którym zamieszkała też jego matka. Jako młodzieniec studiował w Wiedniu, gdzie mógł podziwiać siłę polskiego oręża w 1683. Kontakty z Polakami przekonały go też o doskonałości polskiej demokracji. Po powrocie ze studiów zaciągnął się do szwedzkiego wojska. Gdy król zarządził, wbrew wcześniejszym obietnicom, sekwestrację majątków w szlacheckich, stanął na czele delegacji z prośbą o cofnięcie edyktu. Wkrótce na uczestników delegacji wydano wyrok śmierci. Towarzysze Patkula trafili do więzienia i zostali ułaskawieni, wypierając się Patkula, podczas gdy on zbiegł za granicę.
Tułając się po obcych dworach Patkul stara się zmontować koalicję antyszwedzką. Po objęciu tronu Rzeczypospolitej przez elektora saskiego Augusta, udało mu się go nakłonić do podpisania, w dniu 24 sierpnia 1699, umowy, w której Patkul jako przedstawiciel stanu rycerskiego księstwa inflanckiego, poddał księstwo królowi i Koronie Polskiej i zobowiązał się do obrony Rzeczypospolitej przed Szwecją i Rosją w zamian za wolności szlacheckie dla tego stanu rycerskiego.