mały|300x300px|Obraz 2d – usyp piasku BTW, oryginalnego modelu samoorganizującej się krytyczności. Samoorganizująca się krytyczność (ang. self-organized criticality (SOC)) – właściwość układów dynamicznych, których atraktorem jest punkt krytyczny. Ich zachowanie makroskopowe wykazuje przestrzenną lub czasową niezmienność skali charakterystyczną dla punktu krytycznego przejścia fazowego, ale bez potrzeby dostrajania parametrów kontrolnych do dokładnej wartości, ponieważ system samodzielnie dostraja się, gdy ewoluuje w kierunku krytyczności.
Pomysł został przedstawiony przez Pera Baka, Chao Tanga i Kurta Wiesenfelda („BTW”) w artykule opublikowanym w 1987 roku w „Physical Review Letters” i został uznany za jeden z mechanizmów powstawania złożoności w naturze. Jego założenia zostały zastosowane w tak różnych dziedzinach, jak geofizyka, kosmologia fizyczna, biologia ewolucyjna i ekologia, obliczenia inspirowane biologią i optymalizacja (matematyka), ekonomia, grawitacja kwantowa, socjologia, fizyka Słońca, fizyka plazmy, neurobiologia i inne.