SOC jest zwykle obserwowana w układach nierównowagowych, będących modelami powolnie przeprowadzanych procesów, z wieloma stopniami swobody i silnie nieliniową dynamiką. Od czasu opublikowania oryginalnego artykułu BTW zaobserwowano wiele innych przykładów, ale do tej pory nie jest znany zestaw ogólnych cech, które gwarantowałyby, że system będzie wykazywał SOC.
Przegląd Samoorganizująca się krytyczność jest jednym z licznych ważnych odkryć dokonanych w fizyce statystycznej i dziedzinach pokrewnych w drugiej połowie XX wieku. Odnoszą się one w szczególności do badania złożoności przyrody. Przykładem jest badanie automatów komórkowych, począwszy od wczesnych odkryć Stanisława Ulama i Johna von Neumanna, aż po Grę w życie Johna Conwaya i obszerne prace Stephena Wolframa. Ich publikacje jasno pokazały, że złożoność może być generowana jako emergentna cecha rozbudowanych systemów z prostymi interakcjami lokalnymi. W podobnym okresie obszerna praca Benoît Mandelbrota na temat fraktali wykazała, że znaczna złożoność natury może być opisana przez pewne wszechobecne prawa matematyczne, podczas gdy szeroko zakrojone badania przejść fazowych przeprowadzone w latach 60.