Podstawy i motywacje Jedną z głównych idei przyświecających powstawaniu była chęć ułatwienia dostępu do treści naukowych, zwłaszcza profesjonalnych czasopism. Motywacja ta wynikała między innymi z gwałtownego wzrostu cen dostępu do publikacji akademickich w pierwszych dekadach XX w. Trend rosnących trudności w dostępie do narastającej literatury naukowej, w zachodnim środowisku akademickim określany terminem , był równocześnie jednym z czynników wzrostu popularności szerokiego ruchu otwartego dostępu (), postulującego darmowy (względnie tani) dostęp do wiedzy akademickiej dla każdego. Jedną z pierwszych prób instytucjonalizacji tych dążeń była tzw. Budapeszteńska Deklaracja Otwartego Dostępu z 2002.
Zwolennicy i działacze ruchu otwartego dostępu w owym okresie zaczęli w sposób zorganizowany zarówno wydawać czasopisma naukowe w otwartym dostępie, jak i tworzyć repozytoria umożliwiające dostęp, przy pomocy sieci, do objętych innymi licencjami treści naukowych. Proceder publikacji treści w kontrze do wytycznych prawa autorskiego był, między innymi w środowiskach akademickich, praktykowany wcześniej, lecz rosnąca popularność internetu pozwoliła scentralizować go i zorganizować.