Pajewski utrzymywał kontakt konspiracyjny z obozem pracy przymusowej SS w Poniatowej (woj. lubelskie), skąd oswobodził w 1943 r. Polę Elster (z Poalej Syjon-Lewicy). Na początku listopada 1943 r. ponownie udał się do Poniatowej, aby wyprowadzić z obozu kolejne osoby – dostarczył fałszywe dokumenty, m.in. dzieciom legitymacje szkolne, a mężczyznom przepustki kolejowe – jednakże 4 listopada 1943 r. wszyscy więźniowie z tego obozu zostali rozstrzelani. W tym samym miesiącu Teodor Pajewski został również wysłany do obozu pracy SS w Budzyniu koło Kraśnika w celu zorganizowania ucieczki grupy rabinów wywiezionych z getta warszawskiego. Za swoją działalność podczas okupacji na rzecz ratowania Żydów Pajewski otrzymał w 1977 r. (na wniosek dyrektora Teatru Polskiego Arnolda Szyfmana) tytuł Sprawiedliwego Wśród Narodów Świata (numer M.31.2/1270), przy czym w krótkim biogramie na stronie Instytutu Yad Vashem mylnie odnotowano, że został on aresztowany przez Niemców i zesłany do obozu, w którym zginął. Z powodu tego nieporozumienia medal przyznany w 1977 r. odebrał dopiero jego syn Wiesław w dniu 12 stycznia 2023 r. w siedzibie Żydowskiego Instytutu Historycznego w Warszawie.
Źródło i licencja
Fragment artykułu Wikipedia — Teodor Pajewski · historia autorów.
Tekst: CC BY-SA 4.0. Wydzielono fragment z dłuższego artykułu.