Cierpieć aby cierpieć jest rzeczą gorszą niż z pobudliwości popaść w zniecierpliwienie.
List IV Na początku listu Norwid zarzeka się, że nie pisze w tych listach o określonej emigracji, ale o emigracji jako o procesie, który w nienormalnych warunkach egzystowania społeczeństwa, pozwala mu swobodniej oddychać. Taka emigracja w ogólności powinna być przeciwna samemu zjawisku emigracji, dążąc do zamknięcia rany w ciele społeczeństwa. Z tego wynika, że emigracja, odcięta od tego co czasowe dąży bardziej ku temu co trzeba uczynić, naród zaś, zanurzony w konkret, do tego co można. Przedwieczny jest w historii przez człowieka, w pojedynczym zaś człowieku sam przez siebie. Związanie tego, co trzeba, tym co można, wieczności – warunkami czasu, wydaje się hasłem do buntu, a jest tęczą pokoju. Jeśli bowiem uznamy, że Bóg w historii działa tak jak w człowieku – przez siebie, popadniemy albo w bezwładność pokory, albo w czczość pychy. I to są obecne wypadki. Stąd bierze się ich niewczesność. Bóg w historii działa przez człowieka. Jeśli się tego nie przyjmie będzie albo strach albo duma, płacz, bunt i wreszcie niewola. Pokora w człowieku polega na podnoszeniu duszy ku Bogu. Pokora w historii – na zniżaniu się w dzieje, ku temu co możliwe.
Uwagi
Przypisy . . . . .
Bibliografia
Kategoria:Pisma polityczne Cypriana Kamila Norwida