Analfabetyzm w Portugalii – aż do początku XX wieku większość społeczeństwa portugalskiego nie posiadała umiejętności pisania i czytania. Po roku 1920 stopniowo wzrastał odsetek osób posiadających tę umiejętność, ale pomimo tego aż do końca XX wieku analfabetyzm utrzymywał się na poziomie niespotykanym w innych krajach europejskich.

W Portugalii aż do XX wieku analfabetyzm obejmował przytłaczającą większość ludności. W latach 1533–1567 nie więcej niż 9% urzędników wiedziało, jak się podpisywać, ale między 1572 a 1581 rokiem 15-20% urzędników. W XVII wieku około 20% radnych było w stanie się podpisać.

Dekret z 6 listopada 1772 roku nakazywał zorganizowanie oficjalnego szkolnictwa podstawowego w Portugalii i był to jeden z pierwszych takich dekretów na świecie. Jednak historycy twierdzą, że dekret ten nie miał w istocie na celu wprowadzenia powszechnej edukacji. Twórcy konstytucji uchwalonej w 1822 roku głosili potrzebę zaprowadzenia powszechnego nauczania. Artykuł 145, paragraf 30 Konstytucji gwarantował bezpłatne nauczanie. Pomimo tego proces alfabetyzacji w Portugalii był wyjątkowo powolny.