Raskolniki i ostrożniki () – dzieło Fiodora Liwanowa stanowiące atak na staroobrzędowców. Początkowo książki sprzedawały się dobrze, jednocześnie zbierając negatywne recenzje i wywołując skandal. Z sześciu napisanych tomów cztery zostały opublikowane w latach 1868–1873, zaś ostatnie dwa zablokowała cenzura.
Tło powstania Sylwetka autora Fiodor Wasiljewicz Liwanow był synem kapłana Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej w miejscowości zamieszkiwanej w większości przez wyznawców starego obrządku.
Liwanow ukończył , po czym kilka lat przepracował jako nauczyciel w szkole duchownej w Samarze. W 1856 roku wstąpił do , którą ukończył ze stopniem kandydata teologii w 1860 roku.
Po zakończeniu edukacji Fiodor Wasilewicz nie przyjął święceń, nie wstąpił do stanu duchownego, lecz objął posadę urzędnika. W 1861 roku od uzyskał posadę w departamencie audytu ministerstwa wojskowego, następnie znalazł zatrudnienie w permskim urzędzie celnym. W 1865 roku przeniósł się do stolicy, gdzie otrzymał zatrudnienie w departamencie Ministerstwa Spraw Wewnętrznych.