Uważał, że aby wyjaśnić występowanie okoliczności wyzysku, należy uwzględnić pewne uogólnienia dotyczące stosunków i instytucji społecznych. Napisał, że „jeśli pewne rzeczy są prawdziwe w odniesieniu do instytucji, w ramach których zachodzą transfery międzyludzkie i przynajmniej niektóre z tych transferów są niealtruistyczne, dwustronne, to co najmniej niektóre z tych transferów są oparte na wyzysku.
Klasyczny liberał Adam Smith tak opisał wyzysk siły roboczej przez biznesmenów, którzy pracują razem, aby wydobyć jak najwięcej bogactwa ze swoich pracowników:
Pojęcia neoklasyczne Większość ekonomistów neoklasycznych postrzegała istniejący wyzysk jedynie jako abstrakcyjną dedukcję szkoły klasycznej i teorii wartości dodatkowej Davida Ricardo. Jednak w niektórych neoklasycznych teoriach ekonomicznych wyzysk jest definiowany przez nierówną krańcową produktywność pracowników i płac, tak że płace są niższe. Czasami uważa się, że wyzysk ma miejsce, gdy niezbędny czynnik produkcji otrzymuje niższą płacę niż jego produkt krańcowy.
Praca najemna Praca najemna jako w zinstytucjonalizowanej formie w systemach gospodarki rynkowej była krytykowana przez przedstawicieli wielu nurtów lewicy (tak przez socjalistów głównego nurtu, jak i anarchosyndykalistów), którzy używali pejoratywnego terminu niewolnictwo płacowe. Traktują oni handel pracą jako towar i formę ekonomicznego wyzysku wywodzącego się częściowo z kapitalizmu.