Oblężenie Smoleńska – oblężenie twierdzy Smoleńsk przez wojska moskiewskie Aleksego I Romanowa, dokonane pomiędzy czerwcem a wrześniem 1654 r. podczas wojny polsko-rosyjskiej z lat 1654–1667, zakończone kapitulacją garnizonu polsko-litewskiego.
Tło historyczne Trwające od 1648 r. powstanie Chmielnickiego doprowadziło do znacznego osłabienia Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Po zawarciu ugody perejasławskiej Carstwo Rosyjskie wykorzystując niekorzystną sytuację sąsiada zdecydowało się dokonać inwazji, łamiąc w ten sposób zawarty 20 lat wcześniej pokój w Polanowie.
Przygotowania do oblężenia Stan fortyfikacji Sama twierdza z racji, że powstała za czasów przynależności do państwa moskiewskiego podzielona była na kreml i posad. Mury wysokie były na 10–15 m i grube na 5–6 m. Ich obwód wynosił ok. 6,5 km. Początkowo istniało 36 baszt rozmieszczonych co 150–300 m oraz 9 bram. W miejscu odcinków muru zniszczonych w czasie oblężeń z 1611 i 1632 r. zbudowano dwie nowoczesne fortyfikacje ziemne: Fortalicję Zygmuntowską i mniejszą Fortalicję Władysławowską. Po zwycięskiej wojnie z 1634 r. nie dbano należycie o mury twierdzy smoleńskiej (pomimo napomnień zawartych w konstytucjach sejmowych), zaś mająca jej bronić szlachta skupiała się bardziej na zarządzaniu swoimi włościamiHaratym 2020, s 17..