Buffon określił, że jego okaz został zebrany na Filipinach, ale w 1939 roku amerykański ornitolog James Lee Peters ograniczył lokalizację typową do Manili na wyspie Luzon. Gatunek ten jest obecnie zaliczany do rodzaju Hypothymis wprowadzonego przez niemieckiego zoologa Friedricha Boie w 1826 roku dla taksonu Muscicapa caerulea, który jest obecnie traktowany jako młodszy synonim Hypothymis azurea, a tym samym monarszyk hiacyntowy jest gatunkiem typowym tegoż rodzaju. Nazwa rodzaju pochodzi od starogreckiego hupothumis, nazwy niezidentyfikowanego ptaka wspomnianego przez dramaturga Arystofanesa. Epitet gatunkowy azurea pochodzi ze średniowiecznej łaciny od azureus, co oznacza „lazurowy” lub „lazurowoniebieski”.
Podgatunki Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC) wyróżnia następujące podgatunki Hypothymis azurea: H. a. styani (Hartlaub, 1899) – pierwotnie opisany jako odrębny gatunek w rodzaju Ficedula. Występuje od Indii i Nepalu po południowo-wschodnie Chiny i Wietnam. Brzuch jest białawy u samców. H. a. oberholseri Stresemann, 1913 – występuje na Tajwanie H. a. ceylonensis Sharpe, 1879 – pierwotnie opisany jako odrębny gatunek, występuje w Sri Lance. Samce nie mają czarnego „naszyjnika”. H. a. tytleri (Beavan, 1867) – pierwotnie opisany jako odrębny gatunek w rodzaju Myiagra. Występuje na Andamanach.