Cywilizacja. Legenda – legenda Cypriana Kamila Norwida z 1861 napisana niedługo po przeczytaniu informacji o katastrofie parowca Pacific.

Okoliczności powstania utworu Legenda Cywilizacja została napisana krótko po przeczytaniu przez Norwida w prasie notatki z sierpnia 1861 o zatonięciu parowca Pacific, na którego pokładzie pisarz powrócił w 1854 ze Stanów Zjednoczonych. Na kształt utworu złożyły się pamięć jego własnych podróży przez ocean i zagłębianie się w problematykę cywilizacji chrześcijańskiej. Scalił te dwa wątki napotkany w Legendzie Krasińskiego obraz wielkiego i posępnego okrętu, bez płócien i masztów, który Norwid w czwartej lekcji wykładów O Juliuszu Słowackim odczytał jako obraz współczesnej sobie cywilizacji w sposób mechaniczny wiążącej i popędzającej ludy.

Treść Bohater-narrator zmęczony żeglugą na żaglowcach, wbrew obiekcjom swego młodego przyjaciela, wybrał wygodny parowiec, zwany Cywilizacją, aby wykorzystać to wszystko, co ofiaruje epoka. Wszedłszy na pokład, chciał odszukać swego znajomego, lekarza, który jakiś czas temu, z powodu nadmiernego napływu pacjentów, wycofał się z praktyki, by nie szkodzić potrzebującym. Nie mógł go jednak dojrzeć z powodu krzątaniny służby okrętowej.