Dwie powieści – satyra Cypriana Kamila Norwida z 1866 związana z niepowodzeniem starań poety o wydanie tomiku Vade-mecum.

Charakterystyka Satyra Norwida wiąże się z niepowodzeniem jego starań o wydanie tomiku Vade-mecum, w którym jako pisarz i moralista sprzeciwiał się podejściu do literatury narodowej opisanemu w dwóch powieściach zarówno fantastycznych jak wiarogodnych. Utwór został zaadresowany do Teofila Lenartowicza, od 1860 mieszkającego we Florencji. Z tego powodu w zakończeniu satyry autor pozdrawia za jego pośrednictwem kampanilę na placu katedralnym i posąg Dawida dłuta Michała Anioła.

Pierwsza z powieści naszkicowana przez Norwida jest parodią ówczesnej powieści narodowej (szlachecko-obywatelskiej) w typie Kraszewskiego czy Korzeniowskiego oraz przywołanych w utworze dykteryjek Czajkowskiego. Przypomina też młodzieńcze opowiadanie Norwida Łaskawy opiekun. Możliwe, że postać bohatera jest jeszcze jedną karykaturą stolnika Dybowskiego. Druga powieść wydrwiwa powieść naśladowczą. Do ich twórców zaliczał się między innymi Józef Symeon Bogucki autor Klementyny, czyli życia sieroty i Rodina, czyli Ducha na drodze pokuty naśladownictw lub kontynuacji słynnych powieści Eugeniusza Sue.

Utwór został wydany przez Wiktora Gomulickiego w 1935 w 37.