W ostatnim liście rzeźbiarza Zyndrama do syna Jacka, który wyemigrował do Ameryki znajduje się refleksja na temat tworzenia mitów zbiorowych: Moment stawania się historii jest zwykle lekkomyślny. Nie byłem majorem, ale oni dostali naszą przeszłość jako scenariusz z nami w roli majorów. [...] Gdy historia obeschnie i sklei się z kulturą, wtedy będzie można nanieść moją prawdę, ale już jako sztukę.
Powieść jest obroną tej prawdy osobistej przed tworzonym na użytek powszechny mitem walki i męczeństwa. Osobista prawda nie służy jednak jako nauka dla synów. Doświadczenia egzystencjalne są skrzętnie skrywanymi tajemnicami rodzinnymi. Synowie powtarzają stereotypy, nie są zainteresowani. prawdą ojców. Hubert słucha opowieści o przygodach Michała w Ameryce i nie wie, że to historia jego stryjecznego dziadka. Zyndram czytając o zabójstwie Marii Sochnackiej nawet się nie domyśla, że w sprawę byli zamieszani jego ojciec i wuj.