Proces ten szczególnie zaznaczył się w okresie istnienia Rzeczypospolitej Obojga Narodów w XVI–XVIII wieku, kiedy na Litwę przybywali przedstawiciele mazowieckiej szlachty zagrodowej, rzemieślnicy, drobne mieszczaństwo, duchowieństwo, ludność dworska oraz żołnierze (choć pierwsze fale osadnictwa z ziem polskich na Litwę miały już miejsce w XIII–XV wieku), jednym z trwałych śladów tych fal osadniczych jest pokrewieństwo dialektu północnokresowego z dialektem mazowieckim, widoczne w wielu wspólnych cechach językowych. Przyjęcie chrześcijaństwa przez Litwę w 1387 roku zapoczątkowało napływ polskiego duchowieństwa oraz proces stopniowej polonizacji elit Wielkiego Księstwa Litewskiego, już pod koniec XVI wieku język polski stał się dominującym językiem litewskiej szlachty, a w XVII wikeu wśród elit upowszechniło się określenie gente Lituani, natione Poloni („z urodzenia Litwini, z narodowości Polacy").
W latach sześćdziesiątych XIX wieku na terenach ówczesnej, nieistniejącej z powodu zaborów Litwie, miał miejsce szereg istotnych przemian społecznych.