Już w 1576 roku, siedem lat po zawarciu unii lubelskiej, Augustyn Rotundus, historiograf ówczesnej Litwy, pisał, że dotychczas używanym przez część Litwinów językiem litewskim posługują się wieśniacy, natomiast szlachta powszechnie przyjmuje język polskiEberhardt Piotr, Przemiany narodowościowe na Litwie, Warszawa 1997, s. 17.. Należy jednak pamiętać, że proces ten przebiegał bez nakazów i zakazów, bez przymusu, głównie pod wpływem dominacji cywilizacyjnej i oddziaływań administracyjnych (brakuje też dowodów na stwierdzenie przymusu administracyjnego)Wacław Dziewulski. Divertimento. . 1997 S. 16.. W ciągu dekady 1620–1630 polski wyparł język ruski z ksiąg zapisów (nadania dóbr i nominacje na urzędy) Metryki Litewskiej. Mamy moc dowodów na używanie go przez średnią i nawet drobną szlachtę ziem zachodnich Wielkiego Księstwa w pierwszej połowie XVII wieku, przy czym proces polonizacji językowej najszybciej objął ziemie Litwy właściwej, a do początku XVIII wieku polski był już powszechnie używany nawet na krańcach wschodnich państwa.