W ocenie Marcelego Kosmana, w II połowie XVIII w. poprzez termin Polak rozumiano szlachtę całej Rzeczypospolitej, a Polska figurowała jako pojęcie obejmujące dwa dawne państwa – Koronę Królestwa Polskiego i Wielkie Księstwo Litewskie, połączone na mocy unii realnej w Rzeczpospolitą Obojga NarodówWładysław Konopczyński Dzieje Polski nowożytnej, Warszawa 1936, t. I s. 123.. Używane przez szlachtę określenie „Litwin”, mocniejsze niewątpliwie niż „Małopolanin” czy „Mazowszanin”, pozostawało jednak tylko sygnałem przynależności terytorialnejP. Wróbel, Kształtowanie się białoruskiej świadomości narodowej a Polska, Warszawa 1990, s. 5.. Procesy polonizacyjne doprowadziły do tego, że już w XVII wieku ziemianie litewscy mówili o sobie gente Lithuani, natione Poloni (z łac.: z urodzenia Litwini, z narodowości Polacy)Ochmański J, Historia Litwy, Wrocław-Warszawa 1982, s. 139..
W świadomości społecznej mieszkańców ziem Rzeczypospolitej takie znaczenie terminu Polak oraz wieloszczeblowość poczucia narodowego utrzymywały się długo po rozbiorach. Polacy z Litwy chętnie podkreślali, że są litewskiego pochodzenia i jednocześnie polskiej narodowości.
W wieku XVIII polonizacja ziem objętych granicami Rzeczypospolitej Obojga Narodów była procesem zakończonym, a polonizacja Wilna stanem dokonanymWacław Dziewulski. Divertimento. . 1997 S.