Alfred Wielki opowiadał się za nauką w języku angielskim obok łaciny i zlecił tłumaczenie wielu prac na język angielski, a kilka z nich, takie jak, Księga reguły pasterskiej papieża Grzegorza I, przełożył osobiście.
Późniejszy standard literacki, pochodzący z końca X wieku, powstał pod wpływem biskupa Winchesteru Etelwolda I i był potem używany przez takich pisarzy jak Ælfric (zwany Grammaticusem). Ta forma języka znana jest jako „standard winchesterski” () lub powszechniej jako standard późnozachodniosaski (). Powszechnie twierdzi się, że standard ten reprezentuje „klasyczną” formę języka staroangielskiego. Zachował on swoją prestiżową pozycję do czasów inwazji Normanów, kiedy to język angielski przestał na jakiś czas być językiem literackim.
Historię języka staroangielskiego można podzielić na kilka okresów: prehistoryczny staroangielski (ok. 450–650): w tym okresie język staroangielski jest w dużej mierze językiem zrekonstruowanym, ponieważ nie zachowały się żadne pisemne świadectwa, z wyjątkiem niewielkiej liczby inskrypcji runicznych. Język ten, lub blisko ze sobą spokrewniona grupa dialektów, używany przez Anglów, Sasów i Jutów, nazywany jest również staroangielskim prymitywnym (), w tym samym znaczeniu co prastaroangielski. wczesnostaroangielski (ok.