W 1909 Macierz wspólnie z Towarzystwem Szkoły Ludowej zainicjowało powstanie gimnazjum realnego w Orłowej oraz pierwszej na Śląsku szkoły wydziałowej w Cieszynie. W tym roku powstała również szkoła ludowa w Kończycach Małych, szkoła ludowa w Toszonowicach Górnych, ochronka w Gruszowie. W 1910 powstała druga szkoła w Polskiej Ostrawie, druga szkoła ludowa w Pietwałdzie, ochronka w Kończycach Małych, ochronka w Lutyni Niemieckiej, bursa w Orłowej oraz szkoła uzupełniająco-przemysłowa w Cieszynie.
W 1907 przeprowadzono reformę Towarzystwa, polegającą na tworzeniu w poszczególnych miejscowościach kół regionalnych Macierzy, ponieważ w wyniku dużego rozwoju organizacji Zarząd Główny nie mógł już sprostać coraz to nowym ciężarom. Działalność lokalną od zarządu przejęły tzw. Koła Macierzy. W latach 1911–14 powstaje szereg nowych zakładów, jak ochronka w Porębie, druga w Cieszynie, w Orłowej, Pietwałdzie, Skrzeczoniu i Suchej Średniej. Regionalizacja Macierzy prowadzi do dalszego rozwoju organizacji. Poparciu Kół Macierzy zawdzięczały swoje powstanie szkoły fachowe najniższego stopnia, tj. szkoły uzupełniająco-przemysłowe w Łazach, Michałkowicach, Polskiej Ostrawie, Suchej Średniej i Karwinie. W 1914 powstaje szkoła wydziałowa w Niemieckiej Lutyni.