W bramę uderza.mały|Piotr Michałowski, Wjazd Bolesława Chrobrego do Kijowa Elementem inspiracji były również ilustracje do tegoż utworu, głównie litografia ryciny Antoniego Oleszczyńskiego Bolesław Wielki uderza szczerbcem w złotą bramę w Kijowie. Temat ten okazał się równie interesujący dla Piotra Michałowskiego (Wjazd Bolesława Chrobrego do Kijowa) – Matejko miał okazję ten obraz obejrzeć.
W kompozycji obrazu Matejki widoczne jest analogiczne nawiązanie do dzieł Oleszczyńskiego i Michałowskiego, ponadto oprócz tych inspiracji wizualnych pojawiają się również pisane, jakimi są prace historyczne dwóch znanych ówcześnie historyków, Karola Szajnochy i Józefa Szujskiego.
Legenda Szczerbca mały|Jan Matejko, szkic do obrazu Dzieło przedstawia triumfalny przejazd Bolesława Chrobrego przez Złotą Bramę, podczas którego miało mieć miejsce opisane w XIII-wiecznej Kronice wielkopolskiej uderzenie przyszłym mieczem koronacyjnym królów polskich, zwanym po tym wydarzeniu Szczerbcem. Jan Matejko i Marian Gorzkowski byli świadomi, że samo ukazanie Złotej Bramy na obrazie nie musi być zgodne z prawdą historyczną, ponieważ „nie wiadomo kiedy przez kogo, oraz na jaki pierwotny użytek ta złota brama zbudowaną została”.