Za pierwsze ważne dzieła operowe uznaje się utwory Jacopa Periego i Giulia Cacciniego, natomiast przełomowe znaczenie dla rozwoju gatunku miały opery Claudia Monteverdiego, zwłaszcza Orfeusz z 1607 roku.
W XVII i XVIII wieku opera rozwinęła się przede wszystkim we Włoszech, skąd rozpowszechniła się w całej Europie, przybierając odmienne formy narodowe i stylistyczne, takie jak opera seria, opera buffa, tragédie lyrique czy singspiel. Istotną rolę w historii opery odegrali m.in. Christoph Willibald Gluck, Wolfgang Amadeus Mozart, Gioacchino Rossini, Giuseppe Verdi i Richard Wagner, którzy przekształcali relacje między muzyką a dramatem scenicznym. W XIX wieku opera stała się jednym z najważniejszych gatunków muzyki europejskiej, a jej rozwój wiązał się zarówno z nurtem romantycznym, jak i z kształtowaniem szkół narodowych. W XX wieku kompozytorzy operowi podejmowali próby odnowienia języka muzycznego i dramaturgii scenicznej, wykorzystując m.in.