Na przeciwległym, lewym brzegu Warty warunki topograficzne kształtowały się odmiennie. Znaczne oddalenie (ok. 20 km) południowej krawędzi pradoliny rzeki utrudniało dostęp do terenów wysokich i suchych. Warta tworzyła tu gęstą sieć odnóg, rozlewających się na terenie podmokłym, a miejscami bagiennym. Pozostałości odnóg przetrwały do naszych czasów w postaci licznych drobnych stawów i starorzeczy, stopniowo zanikających na skutek osuszania i regulacji. Lasy nie występują tu w ogóle, a gleby są ubogie.
Po podbiciu Lubuszan przez Polan tereny te zostały włączone do Wielkopolski i graniczyły z ziemią lubuską. Obszar dzisiejszego Gorzowa stanowił część kasztelanii santockiej, która była częścią Wielkopolski. Następnie w 1252 ziemia ta została włączona do Marchii Brandenburskiej, stanowiąc zalążek Nowej Marchii. Do 1945 roku miasto związane było z niemiecką Nową Marchią, a po II wojnie światowej znalazło się w granicach Polski, w województwie poznańskim.
Ukształtowanie terenu i geologia