Krótki pamiętnik Jakuba Czarnieckiego – opowiadanie autorstwa Witolda Gombrowicza, które pierwotnie weszło w skład zbioru Pamiętnik z okresu dojrzewania (1933)Andrzej Wawrzynowicz (red.), Spór o mesjanizm. T. 2: Recepcja krytyczna, Klasycy Polskiej Nowoczesności, Warszawa: Fundacja Augusta hrabiego Cieszkowskiego, 2017, s. 7, ISBN 978-83-62609-46-8Błażej Warkocki, Rasowy kształt niemęskości. O Pamiętniku Stefana Czarnieckiego Witolda Gombrowicza, w: Autobiografia, nr 1 (6) 2016, s. 97, 99-100, ISSN 2353-8694.
Utwór zawiera prefigurację wielu motywów literackich, które znajdą rozwinięcie w wydanej w 1937 powieści Ferdydurke. Autor wyeksponował w swoim dziele skomplikowany proces dojrzewania głównego bohatera wraz z kontekstem kulturowym zjawiska. Czarniecki zmaga się w utworze z zagadnieniem określenia własnej tożsamości, charakterystycznym dla nastolatków, jednak szczególnie nacechowanym problematyką pochodzenia rasowego. Jego ojciec był Polakiem, „pięknym mężczyzną, wyniosłej postawy” oraz „szlachetnej rasy”, natomiast matka nawróconą na katolicyzm Żydówką, której mąż od początku związku „nie znosi”, a nawet „nienawidzi” (małżeństwo trwa wiele lat) z wzajemnością. Samo istnienie bohatera, jego narodzenie, jest w tym kontekście dla niego tajemnicą. Używa wobec siebie metafory „szczur” (z dookreśleniem „plamisty”).