Średniowiecze i renesans Niektórzy badacze przypuszczają, że nieduże organy, zbudowane przez nieznanego mnicha franciszkańskiego, istniały w kościele Mariackim przed 1343, a ich muzyki, podczas mszy słuchał król Kazimierz Wielki. Inni negują tę hipotezę twierdząc, że przywołane materiały źródłowe wskazują instrument z kościoła świętych Janów.

Bliżej niezidentyfikowane organy kościół posiadał przed 1600. Zbudowane zostały prawdopodobnie w 3. tercji lub 4. ćwierci XVI wieku przez anonimowego organmistrza. Ich zleceniodawcą był Henryk Stroband – burmistrz i długoletni mecenas toruński. Składały się wówczas tylko z jednej, stojącej 2 metry od ściany płytkiej szafy, i wyposażone były w zamykane skrzydła. Do współczesności przetrwała ich szafa z najstarszym na terenie Polski, późnorenesansowym prospektem. 6 września 1600, za kwotę 300 florenów zakończono ich remont.