thumb|240px|Dmitrij Ławrinienko, słynny radziecki czołgista wraz z załogą. 1 Gwardyjska Brygada Pancerna, październik 1941. 1 Gwardyjska Brygada Pancerna (ros. 1-я гвардейская танковая бригада) – jednostka pancerna Armii Czerwonej z okresu II wojny światowej, uczestniczyła w walkach przeciw najeźdźcom niemieckim m.in. na ziemiach polskich.
1 Gwardyjska Brygada Pancerna (1 BPancGw) została utworzona rozkazem z 11 listopada 1941 przez przemianowanie 4 Brygady Pancernej w jednostkę gwardyjską. Jej szlak bojowy w walce z niemieckim najeźdźcą prowadził z rejonu Pokrowskoje m.in. przez Wołokołamsk, Woroneż, Charków, Kijów, Zbaraż, Obertyn, Jarosław, Sandomierz, Puławy, Łódź, Konin, Poznań, Świebodzin, Wejherowo, Rumia, i Sulęcin, a zakończył się w rejonie Fürstenwalde.
W czasie ofensywy styczniowej brygada dowodzona przez płka Abrama Tiemnika o świcie 18 stycznia 1945 z marszu zajęła Aleksandrów Łódzki. Nie czekając na nadejście sił głównych kontynuowała natarcie co spowodowało, że Niemcy zajęli miasto ponownie. W tym czasie 1 BPancGw wchodziła w skład 8 Gwardyjskiego Korpusu Zmechanizowanego.