thumb|Biwak armii Imperium Rosyjskiego na placu Saskim w czasie stanu wojennego w Warszawie, przed pomnikiem oficerów-lojalistów poległych w Noc Listopadową, 1861 Stan wojenny w Królestwie Polskim 1861 – stan wojenny wprowadzony 14 października 1861 na terenie Królestwa Polskiego na rozkaz cesarza Rosji Aleksandra II przez namiestnika rosyjskiego gen. Karola Lamberta.
Z mocy Najwyższego Jego Cesarsko-Królewskiego rozkazu, Królestwo Polskie ogłasza się jako zostające w stanie wojennym
Wprowadzenie stanu wojennego na obszarze całego kraju miało na celu spacyfikowanie dążeń niepodległościowych Polaków i nastąpiło w przeddzień 44 rocznicy śmierci Tadeusza Kościuszki. Wszystkie sprawy o udział w nabożeństwach i demonstracjach patriotycznych podlegały odtąd sądom wojennym.
Geneza Stanowiące powód wprowadzenia stanu wojennego manifestacje narodowe trwały od czerwca 1860, to jest od pogrzebu wdowy po generale Sowińskim (legendarnym obrońcy miasta z 1831). Decyzją namiestnika Gorczakowa wojsko i żandarmeria nie interweniowały w ich przebieg do 25 lutego 1861 (rocznicy bitwy grochowskiej), kiedy pod kościół przy ul. Freta przywieziono w wozie ze śmieciami chorągwie z Orłem i Pogonią.