Ubi primum (z łac. Gdy po raz pierwszy) – encyklika papieża Benedykta XIV wydana 3 grudnia 1740 o podtytule O obowiązkach biskupów.

Papież w tej encyklice przypomina biskupom o ich obowiązkach.

Tło powstania encykliki Był to pierwszy dokument w historii papiestwa określony mianem encykliki, we współczesnym rozumieniu tego słowa. Wydany został kilka miesięcy po wyborze autora na papieża.

Treść Encyklika składa się ze wstępu i z sześciu rozdziałów. Jej adresatami są wszyscy biskupi.

Na początku encykliki Benedykt XIV porusza kwestie duchowieństwa i święceń kapłańskich. Zaleca biskupom dbałość o dyscyplinę kościelną oraz charakter i gorliwość księży. Nakazuje ostrożność przy wyświęceniu nowych duchownych i nieuleganie presji ludzkich względów lub protektorów. Stwierdza: lepiej mieć kilku duchownych, którzy są uczciwi i skuteczni, niż wielu, którzy pracują daremnie. Przypomina, że dopuszczanie do kolejnych stopni święceń nie powinno odbywać się automatycznie.

Rozdział drugi poświęcony jest seminariom duchownym.