W niektórych rejonach kraju zaczęły się tworzyć samorzutnie gospodarstwa zespołowe. Na początku 1918 r. bolszewicy zadecydowali o odgórnej socjalizacji rolnictwa, będącej wstępem do jego kolektywizacji. Pierwszeństwo w użytkowaniu ziemi uzyskały gospodarstwa spółdzielcze (kołchozy). Własność grupowa zazwyczaj obejmowała ziemię, inwentarz oraz wytworzone produkty, a podział dochodu następował według ilości i jakości pracy. Do końca roku powstało 1500 kołchozów, skupiających przeciętnie 40-60 rodzin chłopskich. Z części gruntów utworzono gospodarstwa państwowe (sowchozy), zatrudniające robotników rolnych.
W roku 1918 udział gospodarstw uspołecznionych (spółdzielczych i państwowych) w ogólnej powierzchni użytków rolnych nie przekraczał 4%. Nie miały więc one dużego znaczenia gospodarczego, ale ich powołanie wskazywało na strategiczny kierunek działań bolszewików, zdecydowanych na pełną socjalizację rolnictwa zgodnie z ideologią marksistowską. Dowodziło tego także zaniechanie uwłaszczenia chłopów i preferowanie gospodarstw kolektywnych w dostawach środków do produkcji rolnej.