Według holenderskiego etnomuzykologa Jaapa Kunsta tanpura wykształciła się bezpośrednio z grupy instrumentów nazywanych i jest formą pośrednią dwóch instrumentów: długoszyjkowej lutni znanej w starożytności na Bliskim Wschodzie i w Egipcie pod nazwą pandora, oraz południowoindyjskiej viny, która posiada lutniowy, drewniany korpus i dodatkowy tykwowy rezonator. Niemiecki muzykolog Curt Sachs doszukał się w tanpurze powinowactwa z perskim tanburem, od którego indyjski instrument wziął swoją nazwę. Brytyjski leksykon muzyczny Grove Dictionary of Music and Musicians wskazuje również na możliwe powiązanie z rabaabem. Jedna z publikacji traktujących o muzyce Indii wiąże powstanie tanbury (i ogólnie pierwotnych form viny) z rozwojem konstrukcji łuku muzycznego.

Od swoich początków do współczesności tanpura używana jest we wszystkich regionach Indii. Wykonuje się na niej burdonowy, pozbawiony melodii akompaniament (określany również terminem nuta pedałowa) do muzyki ludowej i klasycznej: śpiewu oraz ragi.