Zmysły, wrażliwość Protisty zdolne są do odbioru bodźców zewnętrznych oraz reagowania na nie. Odbywa się to na zasadzie elektrycznej, dzięki polaryzacji błony komórkowej. Niektóre protisty wykształciły specyficzne organella do percepcji wrażeń świetlnych – jak np. czerwona plamka oczna (stigma). Inne natomiast reagują na zmiany prądów wody (reotaksja).
Systematyka Zgodnie ze współczesnym stanem wiedzy wszystkie eukarionty dzieli się na 6 lub 7 "supergrup" systematycznych, spośród których większość jest dziś uważana za grupy monofiletyczne. Oznacza to, że mogą być poprawnie uznawane za taksony we współczesnej systematyce organizmów żywych, w przeciwieństwie do tradycyjnie wydzielanych grup, takich jak np. protisty zwierzęce ("pierwotniaki") albo protisty roślinopodobne, które są tworami polifiletycznymi.