Ugięcie zachodzi dla każdej wielkości przeszkody (otworu), ale kąt ugięcia jest tym większy im większa jest długość fali a przeszkoda mniejsza.
Dyfrakcja używana jest do badania fal oraz obiektów o niewielkich rozmiarach, w tym i kryształów, ogranicza zdolność rozdzielczą układów optycznych.
Mechanizm Pełny matematyczny opis dyfrakcji wymaga analizy pola fal wzbudzonego przez źródło fal i rozchodzące się w ośrodku o określonych właściwościach falowych i sprowadza się do rozwiązania różniczkowych równań falowych dla danych warunków. Jest to zagadnienie trudne lub niemożliwe do dokładnego analitycznego rozwiązania.
Dla fali płaskiej rozchodzącej się w kierunku osi pomijając drugą pochodną zmiany amplitudy w kierunku rozchodzenia się fali:
Przyjmując układ odniesienia związany z poruszającą się falą, wówczas dla danego punktu fali:
Powyższe równanie jest analogiczne do równania dyfuzji w kierunku prostopadłym do kierunku rozchodzenia się fali. Współczynnik dyfuzji odpowiadający za zmianę amplitudy fali w miarę jej poruszania się, jest proporcjonalny do długości fali.