we wsi jest 5 dużych gospodarstw rolnych. W zachodniej części wsi znajdował się dwór oraz rozległy park wokół jeziora Vorderer. Po wschodniej stronie majątku, przy drodze w kierunku południowym usytuowana była niewielka, zwarta kolonia mieszkalna pracowników folwarcznych. Po północnej stronie zespołu folwarcznego zlokalizowany był duży ogród, związany z majątkiem. Na obrzeżach usytuowane były - po obu stronach drogi - zagrody chłopskie, 5 budynkowe, o niewielkiej skali działek siedliskowych. 1939 - we wsi łącznie z Babinem i Steinfeld było 181 mieszkańców. Do wiejskiej gminy należało 172,2 ha, do majątku 541,8 ha ziemi. 28.01.1945 – wieś zajęły wojska Armii Czerwonej. Od kul żołnierzy radzieckich ginie właścicielka majątku wraz z synem Rudigerem, a pałac zostaje spalony. 25.06.1945 - ostateczne wypędzenie ludności niemieckiej ze wsi
+ Właściciele Wartenberg Majątek 1 (później Chełm Górny) Majątek 2 (Chełm Dolny) Hasso von Wedel 1337 Georg von Ellingen 1401 von Plötz, przed? 1444 - 1779, 1/2 majątku, [1718, 1775: 3/4] 1/4 majątku: zakon joannitów 1479 – 1498 Werben, przed?