1492 - przed 1611 Leonhard von Stör, 1611 – 1643 Gränse, 1643 – przed 1685 von Briesen, 1779 - przed 1800, 3/4 majątku domena Dębno, przed 1685 - ?, 1/4 majątku (folwark) von Waldow, przed 1800 - 1883, 3/4 majątku Gustav Richter, ok. 1850 von Tresckow, 1883 - 1945
Nazwa Wardenbergh 1337; Wardenbergh 1401; Warttenberg 1515; Wartenberg 1833, 1945; Chełm Dolny 1947. Dawna nazwa niemiecka Wartenberg została przeniesiona z nazwy wsi Wartenberg koło Berlina i oznaczała tyle co 'strażnicza góra', 'strażniczy gród'.
Administracja Wieś jest sołectwem.
Architektura i układ urbanistyczny Wieś zachowała historyczny układ ruralistyczny, tj. założenie ulicowe, podział wsi na część folwarczną i chłopską, rozległe założenia pofolwarczne, kościół, a także układ sieci drożnej. Zespół pofolwarczny stanowi dominujący element kompozycji przestrzennej, zaś centralnie usytuowany kościół stanowi dominantę architektoniczną oraz element zabudowy o wartościach zabytkowych.