W jej trakcie zaczęły się formować rady robotnicze i żołnierskie, a wśród radykałów pojawiły się koncepcje uznające rady za podstawę przyszłego ustroju komunistycznego.
Główne założenia mały|Anton Pannekoek, jeden z czołowych teoretyków komunizmu rad Komunizm rad odrzuca zarówno reformizm socjaldemokratyczny, jak i leninizm. Według jego przedstawicieli klasy pracujące są zdolne do samoorganizacji i nie potrzebują partii awangardowej ani udziału w parlamentaryzmie. Zamiast tego postulują:
tworzenie federacji rad robotniczych złożonych z wybieralnych i odwoływalnych delegatów, odrzucenie socjalizmu państwowego i biurokracji partyjnej, prowadzenie działalności rewolucyjnej w ramach i poprzez organizacje klasy pracującej, bez zastępowania ich przez partie.
Jak pisał Otto Rühle, jeden z ideologów ruchu: „rewolucja nie jest sprawą partii”.
Choć komunizm rad dzielił wiele punktów z anarchizmem i rewolucyjnym syndykalizmem (np. antyautorytaryzm, odrzucenie państwa, demokracja bezpośrednia), pozostawał zakorzeniony w marksizmie i był krytyczny wobec indywidualistycznych czy antymaterialistycznych nurtów anarchistycznych.