Amulety i talizmany, które wyrabiano z kamieni, odgrywały rolę w codziennym życiu oraz w różnych formach kultu i wierzeń. Kamienie jasne, np. kryształ górski, miały służyć białej magii (w dobroczynnych celach), a czarne kryształy, np. moriony – czarnej magii. Odniesienia do kamieni szlachetnych są obecne w Biblii.
Pierwszym opracowaniem naukowym na temat kamieni był De lapidibus greckiego filozofa Teofrasta, z którego później korzystał Pliniusz Starszy. Dużo uwagi uzdrawiającej mocy kamieni szlachetnych poświęciła Hildegarda z Bingen w traktacie leczniczym Physika. Kamienie badali dawni medycy, alchemicy, uczeni.
Asyryjski medyk Mesue Młodszy (zm. 1015) wprowadził pastę ze sproszkowanego szafiru, cyrkonu, szmaragdu, granatu, bursztynu, złota, srebra, białych pereł, czerwonego korala, kości słoniowej i szerokiej gamy składników ziołowych, połączonych ze sobą miodem i piżmem. W 1471 roku praca Mesue Młodszego wraz z recepturą specyfiku, przetłumaczona z arabskiego na łacinę, została po raz pierwszy opublikowana, po czym wielokrotnie wznawiana w XV i XVI wieku. W przepisie, który wkrótce znalazł się w wielu europejskich farmakopeach, egzotyczne zioła były powszechnie zastępowane lokalnie dostępnymi, lecz ściśle przestrzegano podanych składników mineralnych.