Opady drobnoziarnistego, kremowego pumeksu z erupcji Samalasa wykorzystano jako znacznik tefrochronologiczny na Bali. Tefra z wulkanu została znaleziona w rdzeniach lodowych w odległości nawet 13 500 km od miejsca erupcji, a warstwa odkryta na wyspie Dongdao na Morzu Południowochińskim jest wstępnie powiązana z Samalasem. Popiół i aerozole mogły wpłynąć m.in. na ludzi i koralowce w dużych odległościach od erupcji.

Szacowana objętość wyrzuconego materiału różni się w zależności od fazy erupcji. Pierwsza faza osiągnęła objętość 12,6–13,4 km³, a faza freatomagmowa – 0,9–3,5 km³. Całkowita objętość równoważnej skały litej erupcji wynosiła co najmniej 40 km³. Na Lomboku osady te tworzą Kalibabaka, geologiczną formację skalną. Wyrzucona magma była trachydacytowa i zawierała minerały takie jak amfibole, apatyt, klinopirokseny, siarczki żelaza, ortopirokseny, plagioklazy oraz tytanomagnetyt. Powstała z magmy bazaltowej poprzez krystalizację frakcyjną i miała temperaturę około 1000 °C. Erupcja mogła zostać wywołana przez wprowadzenie nowej magmy do komory wulkanicznej lub akumulację gazów wulkanicznych.