Dyskusja między dialektykami i mechanicystami – wszechzwiązkowa debata w filozofii marksistowsko-leninowskiej epoki stalinizmu.
Przebieg dyskusji Chodzi tu o najbardziej znakomitą dyskusję w filozofii radzieckiej lat 20. W toku badań nad ogólnymi zagadnieniami materializmu dialektycznego wśród radzieckich filozofów ujawniły się różne punkty widzenia na jego rolę i miejsce w systemie wiedzy naukowej, co doprowadziło do skrystalizowania się dwóch zasadniczych stanowisk, tj. dialektyków (zwanych inaczej „jakościowcami" lub grupą Deborina) i mechanicystów (zwanymi inaczej „ilościowcami"). Dyskusja między dialektykami i mechanicystami rozpoczęła się w latach 1924–1925 od polemiki J. E. Stena ze znanym działaczem partii bolszewickiej I. I. Skworcowem- Stiepanowem na łamach pisma „Bolszewik". Później przeniosła się też na łamy innych pism (głównie „Pod znamieniem marksizma”) oraz monograficznych publikacji. Mechanicyści to głównie pracownicy Instytutu Naukowo-Badawczego im. K. A. Timiriazewa. Zaliczano do nich np. I. I. Skworcowa-Stiepanowa, (pseud. Ortodoks), , , , N. J. Bucharina, A. A. Bogdanowa, , . Hołdowali swoistemu redukcjonizmowi, sądząc, że można „sprowadzić" wszystkie zjawiska przyrodnicze i spofeczne do zjawisk fizyko-chemicznych i ująć je w ścisłym opisie matematycznym.