Współczesne badania antropologiczne traktują anastenaria jako złożone zjawisko kulturowe, którego geneza pozostaje przedmiotem dyskusji.
Obrzędy thumb|Taniec na żarze Anastenaria są praktykowane przez niewielkie wspólnoty, których członkowie pełnią określone role rytualne. Doroczny cykl obrzędowy anastenariów kulminuje podczas święta świętych Konstantyna i Heleny, obchodzonego w maju, choć w niektórych miejscowościach elementy rytuału pojawiają się także przy okazji innych świąt patronalnych – w dniu św. Jana (24 czerwca), dniu św. Małgorzaty (17 lipca), dniu Eliasza (20 lipca) czy w dniu św. Pantaleona (27 lipca).
W obchodach uczestniczy cała społeczność wsi, natomiast w samej części obrzędowej anastenariów biorą udział wyłącznie wyznaczeni uczestnicy (nestinarze/anastenarzy). Centralnym momentem anastenariów jest taniec na żarze, wykonywany boso, często z ikonami świętych. Obrzędom anastenariów towarzyszą procesje, muzyka ludowa (bębny i dudy), tańce w kręgu oraz uczty (kurban). Ceremonialną rolę odgrywają również studnie – jedna poświęcona Świętemu Konstantynowi i druga poświęcona Świętej Helenie. Studnia Świętej Heleny była zamknięta przez cały rok i otwierana dwa razy – tuż przed obchodami, by ją wyczyścić, i na same obchody,