Powstanie Obozu Specjalnego Przeznaczenia na Wyspach Sołowieckich thumb|left|Karykatura z gazety „Nowyje Sołowki” (nr 32, 1925) Wiosną 1920 roku północne rejony Rosji zostały zajęte przez bolszewików. 25 maja tego roku, z inicjatywy komisarza Czeki Michaiła Kiedrowa, Monaster Sołowiecki ponownie przekształcono w miejsce uwięzienia – stał się obozem koncentracyjnym dla jeńców wojennych z czasów wojny domowej. Budynek dawnego hotelu na wyspie przekształcono w kolonię dla dzieci represjonowanych rodzin burżuazyjnych. W zarządzaniu więzieniem uczestniczyli F.W. Auke, S.A. Abakumow i F.W. Czuszkow. Według niektórych relacji, więźniowie w „północnych obozach koncentracyjnych” byli poddawani głodzeniu i umyślnemu wystawianiu na zimno, a najczęściej stosowaną karą za wykroczenia była natychmiastowa egzekucja.

Już w 1922 roku władze bolszewickie wpadły na pomysł utworzenia na dalekiej północy miejsca deportacji „elementów społecznie obcych”, ponieważ „nie było powodu, by ich rozstrzeliwać, ani możliwości ich tolerowania”. W maju 1923 roku wiceprzewodniczący GPU Józef Unszlicht złożył wniosek do Wszechrosyjskiego Centralnego Komitetu Wykonawczego o zorganizowanie obozu pracy przymusowej na Wyspach Sołowieckich.