W istocie atak Federacji Rosyjskiej na sąsiada w gwałtowny sposób kończył całą epokę, której Niemcy nie tylko były beneficjentem, lecz stanowiły w niej także – zarówno w swoim mniemaniu, jak i w ocenie dużej części światowej opinii publicznej – przedmiot podziwu i wzór do naśladowania.
Kryzys tej epoki – której filarami były proces globalizacji, pokój, trwałość porządku europejskiego gwarantowanego przez Stany Zjednoczone i względna stabilność systemu liberalno-demokratycznego – dawał o sobie znać już wielokrotnie na przestrzeni ostatnich dwóch dekad. Ale sygnały te – wojny w Gruzji (2008) i na Ukrainie (2014), gwałtowny wzrost potęgi i autorytaryzmu Chin czy okres rządów Donalda Trumpa – albo nie zostały w Niemczech odebrane jako dzwonki alarmowe, albo też nie okazały się dostateczne silne, aby zmobilizować elity i społeczeństwo do podjęcia koniecznych dostosowań. Dopiero agresja 24 lutego 2022 roku zdefiniowana została jako Zeitenwende, czyli zmiana epoki lub punkt zwrotny.
Wojna na Ukrainie oznaczała załamanie wieloletniej polityki Niemiec wobec Rosji i ogromnie osłabiła zdolność Niemiec do dostarczania rozwiązań oraz pretendowania do przywództwa.